RSS

İlişki Sonrası Kasık Ağrısı

25 Şub

Her kadın bir ay içinde belirli zamanlarda hafif kasık veya alt karın ağrıları dönemleri yaşar. Bununla birlikte, bazı kadınların, rahim ve yumurtalıklarda olan normal fiziksel değişikliklerle açıklanamayacak bir ağrısı vardır. Bu ağrının bir çok nedeni olabilir; üreme organları ve bazen komşu idrar yolları, barsak veya karındaki diğer yapılar. Bir kişinin ağrıya tepkisi, sadece ağrının sebebine bağlı olmayıp kişinin iş görme kabiliyetini nasıl etkilediğine de bağlıdır. Kasık ağrısının birçok sebebi olduğu için teşhis yöntemleri ve tedavileri de farklıdır. Değerlendirme, ayrıntılı bir hikaye ve muayene, testler ve ağrının muhtemel psikolojik etkisinin değerlendirilmesinden oluşur. Bu sayfa, kasık ve alt karın ağrısının sık görülen sebepleri, tanı testleri ve tedavileri hakkında bilgi sağlayacaktır.

Kasık Ağrısı Nedenleri

Kasık ve karnı oluşturan birçok yapı bulunduğu için kasık ağrısının birçok muhtemel sebebi vardır. Sık nedenlerin bazıları aşağıda tarif edilmiştir.

Adet döngüsü sırasında ortaya çıkan ağrılar

Kadınlar, adet döngüsü sırasında oluşan normal fiziksel olaylar nedeniyle ağrı duyabilirler.

Yumurtlama ağrısı. Yumurtlama sırasında sıklıkla ağrı oluşabilir. Bu ağrıya mittelschmerz (Almanca “ortada oluşan ağrı” manasına gelir ki, adet kanamaları arasında, orta noktadaki, olağan yumurtlama zamanına işaret eder) denir. Bu ağrı, genellikle hafif kramplar olarak tarif edilir fakat bazı kadınlarda oldukça şiddetli olabilir. Ağrının miktarı aydan aya değişebilir, fakat genellikle her adetten yaklaşık iki hafta önce olmak üzere, zamanlaması öngörülebilir. Mittelschmerz genellikle yalnızca bir iki gün sürer. Bazen, yumurtlama tedavisi gören kadınlarda daha belirgindir.

Adet ağrısı. Kadınların sıklıkla rahatsızlık duyduğu diğer bir zaman adet sırasındadır. Dismenore denilen adet krampları, kasık, alt karın, bel ve/veya üst bacaklardaki aralıklı ağrı hissidir. Bazı kadınlar, kramp duyusuna ilaveten ağırlık veya doluluk hissederler. Tüm kaslarda ağrı, bulantı ve ishal olağandışı değildir.

İlk defa düzenli adet görmeye başlama zamanından itibaren şiddetli adet ağrısı yaşayan kadınlara, prostaglandinlerin üretiminin sebep olduğu primer dismenore tanısı konabilir. Prostaglandinler, rahim iç zarı da dahil olmak üzere vücudun birçok dokusu tarafından üretilen kimyasallardır. Adet sırasında rahim iç zarı atılırken, prostaglandinler salınır ve rahim kaslarının kasılmalarına yada sertleşmelerine neden olur. Bu kasılmalar, kramp yada ağrı gibi rahatsızlığa sebep olur. Prostaglandinler, vücudun diğer dokularını da etkileyebilir ve bazı kadınların adet sırasında yaşadığı hafif bulantı ve ishalden sorumludurlar.

Bir kadının adet döngüsü sırasında yaşadığı ağrı ve diğer şikayetlerin miktarı oldukça değişkendir. Ağrı her döngüde daima aynı değildir ve aydan aya değişebilir, yaşla beraber yada çocuk doğurduktan sonra azalır veya aynı kalır. Eğer adet ağrısı gittikçe daha şiddetlenirse, bu prostaglandinlerin normal salınmasından başka bir problemin göstergesi olabilir. Zaman geçtikçe kötüleşen ve diğer durumlara bağlı olan ağrıyı, adet kanaması sırasındaki normal olaylara bağlı olan ağrıdan yani primer dismenore’den ayırt etmek için sekonder dismenore denir. Sekonder dismenoreye en sık endometriosis sebep olur. Diğer sebepler adenomyosis, miyomlar, rahim polipleri, spiral takılması, barsak hastalığı, pelvik enfeksiyon ya da yapışıklıklar (nedbe dokusu) olarak sayılabilir. Tedavi ağrının sebebine göre yapılır.

Adet döngüsü sırasında yaşanan mittelschmerz ve/veya adet ağrısının mutlaka bir sağlık probleminin bir göstergesi olmadığının bilinmesi önemlidir. Normal adet döngüsü sırasındaki ağrı sıklıkla hafiftir ve hiçbir tedavi istemez. Buna rağmen bazı kadınlarda, ağrı kesiciler prostaglandinlerin üretimini sınırlayarak ağrıyı kontrol etmeye yardımcı olurlar. Bu ilaçlar tedavi bölümünde daha sonra tartışılacaktır.

Rahim problemleri

Rahmin birçok durumları kasık ve karın ağrısına yol açabilir. Fibroidler yani rahim miyomları, kasıkta basınç hissi veya ağrıya neden olabilen, rahmin kas dokusunun iyi huylu aşırı büyümeleridir. Rahimdeki myomların yeri ve büyüklükleri şikayetleri belirlerler. Küçük miyomlar hiçbir şikayet vermeyebilir fakat büyük miyomlar idrar torbası yada barsak gibi komşu yapılara baskı yapabilirler. Rahim boşluğu içinde yada yanında bulunan rahim myomları, sıklıkla fazla adet kanamasına yol açar ve adet ağrısını artırabilir. Nadiren miyomun içindeki doku dejenere olur ve ani, şiddetli ağrıya yol açar.

Adenomiyosis, rahim iç zarının rahim kasının içinde bulunduğu durumdur. Bu durum ağrılı ve aşırı adet görmeye neden olabilir. Adenomiyosisi teşhis etmek zordur ve sadece rahim alınıp incelenirse doğrulanabilir. Buna rağmen, histeroskopi, ultrason, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans (MR) bazen adenomiyosisi teşhis etmek için yararlı olabilir.

Yumurtalık/tüp problemleri

Tüplerdeki iltihaplanma genellikle aniden başlayan ağrı ve ateşe neden olur. Eskiden tüplerden yada yumurtalıklardan iltihaplanma geçirmiş olan kadınlar, iltihaplanma tedavi edildikten çok sonra sebat eden ağrıdan şikayetçi olabilirler. İltihaplanma tedavi edildikten sonra, tüpler ve yumurtalıklar etrafındaki nedbe dokusu (yapışıklıklar) kasıktaki organlar, barsak ve idrar torbası arasında gerilebilir ve karın veya kasıkta rahatsızlığa sebep olabilir. Tüpün nedbe dokusu ile tıkanması tüpün içinde sıvı toplanmasına (hidrosalpenks) neden olur. Ara sıra, genişlemiş tüp burkulabilir ve kasık ağrısını kötüleştirebilir.

Yumurtalık kistleri ve tümörleri ağrı veya baskıya sebep olabilir. Yumurtalık, her ay normal olarak yumurta içeren sıvı dolu bir kist (folikül, yumurta kesesi) oluşturur. Bu keseler, ara sıra yumurta bırakıldıktan sonra kanla dolarlar. Tipik olarak, bu kistler uzun vadeli problemlere neden olmadan kaybolmalarına rağmen kistten sıvı sızması potansiyel olarak ağrıya sebep olabilir. Nadiren, bir yumurtalık kisti veya tümörü, yumurtalığın kendi destek bağı vasıtasıyla yumurtalığı burkabilir ve ani, şiddetli ağrıya sebep olabilir.

Karnın alt kısmındaki problemler

Endometriosis, kasık ağrısına neden olabilecek bir hastalıktır. Bu hastalıkta, normalde rahmin içinde bulunan doku (rahim iç zarı) kasık ve karındaki diğer organların yüzeyine yapışır. Endometriosisin neden(ler)i tam olarak anlaşılamamıştır. Endometriosis, ağrılı adet görme veya adet döngüsünün diğer zamanlarında ağrıya neden olabilir. İlişki sırasında da ağrıya neden olabilir. Rahmin arkası endometriosis’in sık görüldüğü bir yerdir (Şekil 3) ve bu alan ilişki sırasında veya muayene sırasında ağrılıdır.

Endometriosis, alt karın organları üzerindeki küçük rahim içi zarı alanlarından ibaret ise hafif şiddettedir. Bununla birlikte, daha geniş ve derin alanlar gelişebilir ve daha ciddi yapışıklıklar ve endometriosis içeren yumurtalık kistlerine (endometrioma’lar) yol açabilir. Enteresan olarak, bu hastalığın yol açtığı ağrının şiddeti her zaman endometriosis yada yapışıklığın miktarı ile alakalı değildir. Bazen, çok hafif bir endometriosis şiddetli ağrıya sebep olurken şiddetli bir endometriosis hiç rahatsızlık vermeyebilir. Laparoskopi denilen cerrahi bir işlem, endometriosisi teşhis etmek için gereklidir.

Endometriosisin sebep olduğu yapışıklıklar bazı kadınlarda ağrıya yol açar. Alt ve üst karındaki yapışıklıkların diğer önemli nedeni geçirilmiş rahim, tüpler, yumurtalıklar veya barsak ameliyatlarıdır. Önceden patlamış apandisit ameliyatı geçirmiş kadınların kadınlık organlarını etkileyen yapışıklıkları olabilir. Genellikle, yapışıklıkların varlığını teşhis etmek için laparoskopi kullanılır fakat ilaçlı rahim-tüp filmi de çekilebilir.

Diğer kasık ağrısı nedenleri

Barsak problemleri kasık yada karnı etkileyebilecek ağrıya neden olabilir. İshal, kabızlık ve şişkinliğin (gaz) görüldüğü ve stresle alakalı olabilen bir durum olan “aşırı hassas barsak sendromu” sık problemlerden biridir. Crohn’s hastalığı gibi enflamatuar barsak hastalıkları kasık ağrısına neden olabilir. Orta yaşlı kadınlarda, divertikülosis (barsak duvarının dışarı torbalaşması) kasık rahatsızlığına yol açabilir. Bu divertiküller, iltihaplanabilir ve gittikçe kötüleşen ağrıya sebep olabilir (divertikülit). Ara sıra, fıtık kasık ağrısı yapabilir.

İdrar yolları problemleri de kasık ağrısı nedeni olabilir. İdrar torbası enfeksiyonları, böbrek taşları gibi, genellikle idrar yaparken ağrıya ve sık idrara gitmeye neden olurlar. İntersitisyel sistit gibi kronik idrar yolları problemleri de kasık ağrısıyla birliktedir. Bazı kadınlarda, karın duvarının kas yaralanmaları ağrıya sebep olabilir.

Geçmişte suiistimal edilmiş yada cinsel saldırıya uğramış kadınların sonradan şiddetli kasık ağrıları yaşama ihtimali daha fazladır. Suiistimal, bir kadının ağrıyı algılama şeklini değiştirebilir ve kasık ağrısı zor anıları geri getirebilir ve değerlendirme ve tedavi olma yeteneğini etkileyebilir. Cinsel suiistimale uğramış olan her kadının bu bilgiyi doktoru ile paylaşması çok önemlidir. Saldırıya uğramış veya suiistimal edilmiş kadınlara danışmalık verilmesi tedavilerinin önemli bir parçasıdır.

Kasık Ağrısı İçin Tanı Testleri

Ayrıntılı bir hikaye, ağrının kaynağını saptamadaki ilk adımdır. Ağrının ne zaman olduğu; yemek, barsak aktivitesi, idrar yapma, ilişki ve/veya hareket gibi ağrıyı neyin tetiklediği; şiddeti ve süresi; yer(ler)i; doğası (yani şiddetli olmayan, sızı, bıçak saplanmış gibi, keskin, kramp tarzında); ve adet döngüsü ile ilişkisinin kaydının tutulması kadınlardan istenebilir. Hekime, belirli hareketler veya ilaçlar gibi ağrıyı geçiren şeylerden de bahsedilmelidir. Ek olarak, herhangi bir geçirilmiş ameliyat, enfeksiyon, kısırlık, önceki gebelik olayları ve stres, endişe ve depresyon için tedaviler hakkında bilgilendirilmelidir.

Muayene, değerlendirmenin çok önemli bir yönüdür ve ayrıntılı bir alt karın ve karın muayenesinden (makattan muayene de dahil) ibarettir. Hekim, ağrının nerede yerleştiğini ve farklı alanlara yayılıp yayılmadığını haritalamaya çalışacaktır. Bu, ağrının kaynağına bir ip ucu olabilir. Kan testleri ve rahim ağzı ile idrar kültürü, enfeksiyonu aramak için alınabilir.

Ek testler

Ultrason, alt karın organların görüntüsünü oluşturmak için ses dalgaları kullanan bir testtir. Ultrason, rahim, tüpler ve yumurtalıkları değerlendirmek için hazneden yapılabilir. Alternatif olarak, ultrason alt karın organları ve böbrekler ile karındaki diğer yapıları izlemek için karından da yapılabilir.

Bilgisayarlı tomografi (CT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) üst ve alt karnın ayrıntılı görüntülerini elde etmek için kullanılan testlerdir.

İlaçlı barsak filmi veya kolonoskopi (kalın bağırsağın doğrudan görüntülenmesi) barsak testleridir. Kolonoskopi, kalın bağırsağın içindeki dokulardan örnek alınmasına da olanak verir.

Maalesef, yukarıdaki testlerin hiç birisi yapışıklıklar ve endometriosis gibi sık problemleri teşhis edemez. Rahim-yumurtalık enfeksiyonlarının bile bazı durumlarda teşhisi zor olabilir. Ön testler ağrının sebebini bulamadığında laparoskopi gerekebilir. Ameliyat sırasında, hekim laparoskop denilen küçük bir izleme aletini göbeğin yakınındaki bir kesiden rahim, tüpler ve yumurtalıklar da dahil karın boşluğunun içindekileri incelemek için yerleştirir. Laparoskopi sırasında, aşağıda, tedavi bölümünde tartışılacağı gibi, bazı problemler tedavi edilebilir.

Laparoskopi

Kasık ağrısı olan kadınlar, jinekolojik değerlendirme sırasında veya sonrasında başka bir doktora gönderilebilir. Ürolog (bevliyeci) veya gastroenterolog (mide-barsak doktoru) gibi hekimler, özel testler veya değerlendirmeler yapmaları için tavsiye edilebilir. Kasık ağrısı, belirgin stres, depresyon ve/veya endişe yaratabilir. Bazen diğer stresler, bir kadının ağrıya cevabını değiştirebilir veya karışıklaştırabilir. Ağrının fiziksel ve duygusal boyutlarının etkileşiminin değerlendirilmesi önemlidir. Kasık ağrısının bu boyutlarının değerlendirilmesinde nörologlar, psikologlar, psikiyatristler ve fizik tedaviciler yardımcı olabilirler. Ağrının duygusal iyilik ve yaşam stili üzerindeki etkisini tartışmak da yararlıdır.

Kasık ağrısı, kadının cinsel isteğini ve seksten haz duyabilmesini etkileyebilir. Ağrılı ilişki, kasık ağrısının hem nedeni hem de sonucu olabilir. İlişkinin ağrılı olduğu, endometriosis veya miyom gibi fiziksel sebepler olabilir. Kasık ağrısı, cinsel isteğin kaybolmasına ve seksin kasık ağrısının çoğalmasına sebep olabileceği korkusuna yol açabilir. Bu endişelerinizi doktorunuzla tartışmanız yararlı olabilir.

Sıklıkla, kasık ağrısı için hiçbir neden saptanamaz. Bu ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez, fakat kasık ağrısının tam nedeninin belirlenememesi hastada hayal kırıklığı yaratabilir. Sevindirici olan, ağrının kesin bir sebebi belirlenemese bile, tedavinin hala başarılı olabilmesidir. Ağrı kesiciler, bilgilendirme ve diğer tedaviler, kasık ağrısının kaynağı açık olmadığında bile genel olarak başarılıdırlar.

Kasık Ağrısı Tedavisi

Kasık ağrısının tedavisi sebebine bağlıdır. Barsak veya idrar yolları problemleri bulunursa, özgün sebepleri uygun olarak tedavi edilebilir. Önerilebilecek bazı özgün tedaviler aşağıda tarif edilmiştir.

Kasık ağrısı için ilaç tedavisi

Adet krampları ve yumurtlama ağrısı gibi adet döngüsü sırasındaki normal dönemsel olayların sebep olduğu ağrı, prostaglandinlerin üretimini azaltan ilaçlarla sıklıkla kontrol edilebilir. Bu tip ilaçlara naproksen sodyum (Apranaks) ve ibuprofen (Brufen) örnektir.

İnsanlar, bazı tip narkotik ağrı kesicilere bağımlılık geliştirebileceği için genel olarak narkotikler sadece kısa zaman sürelerinde veya çok sınırlı yollarla kullanılır. Narkotikler, kişinin çalışma ve normal aktiviteleri yapma kabiliyetini etkileyebilir. Sadece önerildiği şekilde kullanılmalıdır.

Yumurtalık hormonlarının üretimini kısıtlayan hormon ilaçları, adet döngüsü sırasındaki ağrıyı azaltabilir. Doğum kontrol hapları veya progestin ajanları da (hap yada 3 aylık iğneler) adet ağrısı yada endometriosis ile ilişkili rahatsızlığı azaltmak için kullanılır. Danazol, endometriosise bağlı ağrıyı kontrol etmek için kullanılabilen androjenik (sentetik erkek hormonları içerir) bir ilaçtır.

Gonadotropin releasing hormone agonistleri (GnRH agonisleri), endometriosis nedenli ağrıyı kontrol etmek için kullanılan önemli bir ilaç kategorisidir. Bu ilaç, öströjen ve progesteronun yumurtalıklar tarafından üretimini geçici olarak azaltır. Bu yumurtalık hormonlarının kan seviyelerindeki azalma genellikle endometriosis alanlarının küçülmesine neden olur ve sıklıkla bu bozukluğa bağlı ağrı azalır. GnRH agonistleri genellikle hastaların çoğunda üç ile altı ay arası kullanılır çünkü uzamış kullanımda kemik kaybı oluşabilir. Ek olarak, GnRH agonistleri rahimdeki myomları da geçici olarak küçültebilirler. Bu ilaç ameliyattan önce rahmin iriliğini küçültmek için verilebilir. Maalesef, GnRH agonistleri, bırakıldıktan sonra miyomlar tekrar büyürler, dolayısıyla bu ilaçlarla myomların uzun dönem tedavisi günümüzde önerilmemektedir. GnRH agonistlerinin düşük doz öströjen ve/veya progestinlerle beraber verilmesinin endometriosis için daha uzun tedavi sürelerine olanak verdiğini öneren çalışmalar bitirilmiştir.

Beyne giden ağrı sinyallerinin, depresyon ilaçlarıyla kontrol edilebileceğine dair kanıtlar mevcuttur. Depresyon ve ağrı, ilaç ve danışmanın birlikte kullanılması ile sıklıkla etkili olarak tedavi edilir.

Kasık ağrısı için diğer tedaviler

Uzun süredir ağrıdan muzdarip kişiler, ağrı sinyallerini taşıyan sinirleri etkileyen sinir bloğu, stres yönetim teknikleri, fizik tedavi, gevşeme yöntemleri ve “biofeedback”ten (bir hastanın görsel veya işitsel sinyaller şeklinde sağlanan ekipman yardımıyla endişe/stresi kontrol etmek için öğrendiği kendini ayarlama tekniği) yararlanabilirler. Elektronik sinir uyarısı ve akupunktur, kasık ve karın ağrısının kontrol edilmesine yardımcı olmak için kullanılmıştır. Bazı terapistlerin, kronik ağrı problemleri ile baş etmede kişilere yardım edecek grup toplantıları vardır. Ağrı ve eşlik eden hayal kırıklıkları hakkında başkalarıyla konuşmak, birçok kişi için iyileştirici olabilir.

Kasık ağrısının ameliyatla tedavisi

Yukarıda tarif edildiği üzere, laparoskopi endometriosis ve yapışıklıklar gibi belirli ağrı sebeplerini değerlendirmek ve tedavi etmek için yapılabilir. Bu ameliyatta, göbeğin içi veya yakınından yapılan bir kesi vasıtasıyla karın boşluğuna yerleştirilen bir laparoskop kullanılır. İlave aletler, etek kılları çizgisinde veya üzerindeki kesiler vasıtasıyla karnın alt kısmına yerleştirebilirler. Yapışıklıklar ve endometriosis alanlarını temizlemek için makas, elektrik akımı veya lazer enerjisi gibi araçlar kullanılabilir.

Muhtemelen rahim ve/veya yumurtalıkların alındığı bir büyük ameliyat, diğer yöntemlerle başarılı olarak tedavi edilemeyen kronik kasık ağrıları için tedavi olarak önerilebilir. Bir kadının rahmini aldırmadan önce, artık çocuk istememesi ve böyle bir ameliyatın riskleri ve potansiyel yararlarını tam olarak anlaması çok önemlidir. Birçok kadın, rahmini aldırdıktan sonra ağrıda belirgin bir azalma hissetmesine rağmen, kadınların tümünde bu işlem sonrasında ağrı tamamen kaybolmaz. Rahim alınması, sadece ilaç tedavisi başarısız ise ve ideal olarak çocuk istemeyen bir kadında son çare olmalıdır.

Özet

Kasık ağrısının birçok potansiyel sebebi vardır. Birden fazla farklı uzmanın değerlendirmesi ve yaygın tahliller nedeni saptamak için gerekli olabilir. Tedavi sıklıkla deneme yanılmadan ibarettir ve ağrı giderilmeden önce birden fazla tedavi denenebilir. Cerrahi tedavi sıklıkla etkilidir fakat yalnızca ilaç tedavisi başarısız olursa yapılır.

About these ads
 
Yorum yapın

Yazan: Şubat 25, 2011 in Uncategorized

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: